Bệnh  nhân trước khi mổ

Bệnh nhân Vũ H. 45 tuổi ở Hà nội, được phát hiện bệnh ung thư sàn miệng thể carcinoma epidermoid từ năm 2002, sau đó đã được phẫu thuật tại bệnh viện K mổ năm 2002, tiếp theo bệnh nhân được điều trị tia xạ triệt căn vào đầu năm 2003. Tình trạng toàn thân của bệnh nhân rất ổn định, sức khoẻ bình thường, kiểm tra định kỳ không thấy khối u tái phát. Tuy nhiên, từ một năm trở lại đây, bệnh nhân thấy thấy xuất hiện một vùng loét nhỏ ở vùng góc hàm bên phải trên nền vùng da được chiếu xạ. Vùng loét phát triển nhanh chóng tại chỗ, tạo thành ổ hoại tử lớn vùng hàm dưới bên phải. Xương hàm và toàn bộ vùng má phải bị loét và nhiễm trùng nặng. Mùi hôi thối và dịch mủ chảy ra từ vùng hoại thử chảy ra khiến bệnh nhân và người nhà không chịu nổi, cuộc sống bệnh nhân bị đảo lộ hoàn toàn. Các biện pháp điều trị tại chỗ hoàn toàn không thể cải thiện và giải quyết được tình trạng loét.

Bệnh nhân vào khám tại Khoa Phẫu thuật tạo hình bệnh viện Xanh pôn trong tình trạng có một ổ hoại tử toàn bộ da vùng má, cổ và hàm dưới bên phải, lộ toàn bộ ngành ngang xương hàm dưới bên phải (từ góc hàm cho tới cằm). Phần xương lộ ra ngoài không được che phủ cũng bị hoại tử và ngả màu vàng, chảy dịch rất hôi. Qua thăm khám các bác sỹ cũng được biết bệnh nhân rất mặc cảm về sự biến dạng của khuôn mặt, đặc biệt mùi hôi do vùng hoại tử xương có thể phát hiện từ cách xa vài mét, do đó bệnh nhân hầu như sống cách ly và rất ngại tiếp xúc. Việc điều trị không chỉ giải quyết tình trạng bệnh tật của bệnh nhân mà còn giúp cho bệnh nhân có khả năng hoà nhập cộng đồng.

Sau khi hội chẩn với bác sỹ Nguyễn Quốc Bảo - Trưởng khoa phẫu thuật Đầu mặt cổ, Bệnh viện K, các bác sỹ kết luận đây là một trường hợp loét do di chứng của xạ trị và không liên quan đến tiến triển của bệnh ung thư da trước đó. Xạ trị là một phương pháp rất tốt để điều trị tiệt căn các khối u thư da thể tế bào vẩy vùng hàm mặt, nhưng đôi khi xạ trị cũng để lại những biến chứng tại nơi chiếu xạ, gây xơ hoá và tổn thương da nơi chiếu xạ, diễn biến có thể dẫn tới hoại tử vùng da chiếu xạ, thậm chí tổn thương những tổ chức phía trong da, ở trường hợp này là xương hàn và niêm mạc miệng. Các biến chứng của xạ trị có thể xảy ra ngay sau khi xạ trị hoặc tiềm ẩn sau vài năm mới có biểu hiện lâm sàng. Loét kéo dài và hoại tử, nhiễm trùng nơi chiếu xạ là bệnh cảnh thường gặp. Nếu không điều trị bằng phẫu thuật các vết loét và hoại tử sẽ tồn tại trong một thời gian dài, ảnh hưởng đến sinh hoạt và cuộc sống của bệnh nhân. Trên bệnh nhân H. do thời gian loét kéo dài cùng với tình trạng nhiễm trùng, kích thước vùng loét khá lớn, chiều dài khoảng 16 cm, rộng 10cm và ăn sâu tới niêm mạc miệng, cộng thêm vùng xương hàm dưới bị nhiễm trùng rất mạnh, các kỹ thuật thông thường như ghép da hay vạt tại chỗ không đảm bảm phục hồi lại vùng bị loét. Yêu cầu đặt ra là cần có một vạt da cơ đủ lớn và đủ máu để tái tạo một cánh nhanh chóng toàn bộ vùng bị nhiễm trùng. Xương hàm và toàn bộ tổ chức hoại tử cũng phải ssược lấy bỏ.

Ngày 8-6-2007, bệnh nhân được mổ với hai kíp phẫu thuật. Kíp thứ nhất do bác sỹ Nguyễn Quốc Bảo cắt bỏ xương hàm dưới hoại tử cùng toàn bộ vùng hoại tử ở cổ hàm dưới bên phải, niêm mạc miệng và toàn bộ khối xương hàm dưới được loại bỏ, để lại một khuyết lớn bên má phải. Kíp thứ hai tiến hành lấy một vạt da cơ đùi trước ngoài có mạch máu tại vùng đùi có kích thước tới 16x10 cm, kèm theo cả khối cơ rộng ngoài của đùi. Vạt da được thiết kế để vừa che phủ niêm mạc miệng và da vùng má, phần cơ đủ để lấp đầy và làm sạch khuyết rộng của má. Vạt này được tái lập tuần hoàn bằng cách nối cuống mạch với động mạch thái dương nông. Các bác sỹ đã tiến hành nối các mạch máu có đường kính rất nhỏ, khoảng 1,8mm, dưới kính hiển vi phẫu thuật. Ca phẫu thuật diễn ra trong vòng 9h đã thành công tốt đẹp.

Hiện tại, sau phẫu thuật bảy ngày, bệnh nhân trong tình trạng ổn định, sức khoẻ hồi phục tốt, vạt da tại vùng má hồng ấm hoàn toàn, không còn hiện tượng nhiễm trùng và chảy dịch hôi tại trong và ngoài vết mổ. Có thể nói cho tới thời điểm này ca mổ đã được coi là thành công, bệnh nhân cảm thấy rất hài lòng và tự tin. Ngày 17/6/2007 bệnh nhân đã được xuất viện. Trong vòng sáu tháng tới, các bác sỹ sẽ tiến hành ghép xương mào chậu để phục hồi lại phần xương hàm của bệnh nhân đã bị cắt bỏ nhằm đảm bảo tính thẩm mỹ cũng như phục hồi chức năng ăn, nhai cho bệnh nhân.

Đây là trường hợp đầu tiên của các bác sỹ Khoa Phẫu thuật tạo hình Bệnh viện Xanh pôn điều trị loét nhiễm trùng mãn tính do xạ trị bằng kỹ thuật vạt da cơ vi phẫu. Tuy nhiên trước đây đã có nhiều trường hợp lét xạ trị mãn tính đã được các bác sỹ của khoa điều trị bằng các kỹ thuật kinh điển khác như vạt da cơ lưng to, vạt da cân thượng đòn, vạt giãn… cho kết quả rất tốt. Một hướng điều trị phẫu thuật mới nhằm giải quyết triệt để những vết loét xạ trị mãn tính nhiễm trùng vùng hàm mặt đã mở ra một triển vọng tốt đẹp cho các bệnh nhân ung thư.  

 

            

Bệnh nhân sau mổ 7 ngày

 
Bác sỹ chăm sóc bệnh nhân  trước khi ra viện